Poeta, dramatopisarz, pseudonim \"El ...y\" i inne, ur. 11 IX 1838 r. w Kaliszu, zm. 2 VIII 1897 r. w Krakowie. Pochodzi? z rodziny szlacheckiej. Studiowa? w Instytucie Gospodarstwa Wiejskiego i Le?nictwa w Marymoncie (1856), w Akademii Medyko-Chirurgicznej w Warszawie (1857-59) oraz na uniw. we Wroc?awiu (1859-60), Pary?u (1861) i Heidelbergu (1861-62). Bra? udzia? w ruchu spiskowym oraz w powstaniu styczniowym; 1864-67 przebywa? za granic?. W 1866 uzyska? doktorat z filozofii w Heidelbergu. Po powrocie do kraju przebywa? we Lwowie, a od 1870 w Krakowie. Od stycznia 1882 r. by? wydawc? krakowskiego dziennika \"Reforma\", przemianowanego w listopadzie tego? roku na \"Now? Reform?\", której redaktorem odpowiedzialnym by? od grudnia 1889 do stycznia 1895. Od 1884 by? radnym miejskim w Krakowie. W 1889 zosta? wybrany pos?em do galicyjskiego Sejmu Krajowego. W 1890 uczestniczy? w sprowadzeniu z Pary?a prochów Adama Mickiewicza. By? jednym z organizatorów Towarzystwa Szko?y Ludowej w Krakowie (1882). Podejmowa? wyprawy wysokogórskie w Tatry. By? jednym z pierwszych cz?onków Towarzystwa Tatrza?skiego.

Wiele podró?owa? po Europie. W 1888 odby? podró? do W?och, na Sycyli?, Malt? i pó?nocne brzegi Afryki, zako?czon? w Marsylii. W 1894 odby? podró? na Cejlon i do Indii. Pochowany na Ska?ce w Krakowie.

Wiersze og?asza? w zbiorach pt. Poezje (1869, 1872, 1880, 1894). Twórczo?? literack? rozpocz?? w latach 1864-65. Jego liryka w tym okresie by?a wyrazem rozterki duchowej poety, prze?ywaj?cego kryzys ?wiatopogl?dowy, pog??biony kl?sk? narodow?. Powstaj? wiersze pe?ne blu?nierstw (Odpowied?), buntu przeciw Stwórcy i ustalonemu porz?dkowi ?wiata (Julian Apostata), goryczy i zw?tpienia (W zatoce Baja), krytycznego obrachunku z romantyzmem polityznym (Sen grobów); obok nich utwory wyra?aj?ce t?sknot? za \"si?? ducha\", pragnienie odrodzenia \"duszy wspó?czesnej\" a? do pokornego poddania si? nakazom Chrystusowej nauki (Pod stopy krzy?a). Od ok. 1870 rozpocz?? poszukiwanie w?asnej drogi twórczej: erotyki, wiersze oparte na motywach ludowych, liryka refleksyjna. W utworach Asnyka zacz??a z czasem dominowa? postawa epicka; w miejsce lirycznego obrazu ludzkich prze?y? pojawi? si? zobiektywizowany, epicki obraz ?wiata, refleksja coraz cz??ciej zast?puje komentarz liryczny. Najpe?niejszym wyrazem tej zintelektualizowanej poezji jest cykl 30 sonetów Nad g??biami (1883-94), który przyniós? Asnykowi miano \"poety-filozofa\". W cyklu tym zawar? poeta swój system filozoficzny, b?d?cy prób? pogodzenia idealizmu z pozytywistycznym realizmem i scjentyzmem. Z tym ostatnim ??czy filozofi? Asnyka praktycyzm my?lowy, uznanie osi?gni?? wspó?czesnych nauk przyrodniczych oraz prawa powszechnego rozwoju. W przeciwie?stwie jednak do pozytywistów nie wierzy w mo?liwo?? empirycznego poznania rzeczywisto?ci. Rozum ludzki okazuje si? bezradny w miar? post?pu wiedzy. Za?o?enia etyczne tego systemu g?osz? obowi?zek czynnego udzia?u jednostki w duchowym procesie d??enia do powszechnej doskona?o?ci. Styl sonetów okre?li? nale?y mianem dyskursywnego; cechuje go intelektualizacja oraz abstrakcyjno?? leksyki, brak rozbudowanych obrazów, metafor, porówna?.

W twórczo?ci Asnyka obecna jest stale nuta patriotyczna, g?osz?ca wiar? w si?? narodu i mo?liwo?? odzyskania wolno?ci, polemiczna wobec konserwatywnego programu ugody (W 25 rocznic? powstania 1863 roku).

Motywem wielu jego utworów jest krajobraz górski, zw?aszcza tatrza?ski (Ranek w górach, Ko?cieliska, Noc nad Wysok?, Letni wieczór, Podczas burzy, Limba, Wodospad Siklawy, Giewont) oraz motywy morskie (Podró?ni, W zatoce Baja), sonety (\"Zmiennego bytu falo ty ruchliwa!...\"; \"Wieczne ciemno?ci! bezdenne otch?anie!...\" \"Na falach swoich toczy s?o?c miliony...\") oraz cykl Z obcych stron (1895), Toarmina, Noc na morzu - w drodze z Malty do Goletty, Na polach Kartagi, Pointe du Raz. 

\"Góry i morze - pisa? A. w li?cie do ojca 28 V 1874 - to jedyne uniwersalne lekarstwo na wszystkie ludzkie dolegliwo?ci, tam oddychaj?c ?wie?ym, wonnym powietrzem, poj?c  si?  widokiem ?wie?ej a wznios?ej natury mo?na   zapomnie?  o  cierpieniach  i   troskach ...\".

-- 

Publikacja pobrana z serwisu www.poema.art.pl